Last Updated on October 8, 2026
Quick summary: Albert Einstein’s genius came with a famously absent mind, he once searched for a train ticket he couldn’t find, forgot his own home address, and rarely bothered dressing up for anyone. These small, human moments sit alongside a career that included a Nobel Prize, an early rejected doctoral application, and a mind later celebrated as the greatest of the 20th century.
Einstein’s Genius and the Nobel Prize
Sir Albert Einstein is, without question, the greatest genius the 20th century produced. He is regarded as the father of modern physics, having given the world the theory of relativity and the mass-energy equivalence formula (E = mc²).
In 1921, he was awarded the Nobel Prize in Physics for his contribution to physics and his discovery of the law of the photoelectric effect.
The Uniqueness of His Brain
Researchers say that while an average person uses only about 10% of their brain, Einstein used between 30-39% of his. This is said to be second only to the mental capacity of the Buddha, the greatest teacher the universe has produced.
This world-renowned professor was so deeply focused on his research and discoveries that he developed a habit of frequently forgetting things in his everyday life.
The Story of the Forgotten Train Ticket
Once, Sir Einstein was traveling by train from Princeton University. During the journey, the ticket inspector came by checking tickets and approached the great genius. The professor reached into his coat pocket looking for his ticket. It wasn’t there. He checked his trouser pocket. Not there either. He checked his suitcase. He checked the seat he was sitting on. His ticket was nowhere to be found.
Seeing this, the inspector said to Sir Einstein:
“Professor, I know who you are. The whole country knows who you are. I’m sure you bought a ticket. There’s no need to worry.”
The professor smiled at him warmly. The inspector went on to check other passengers, but before moving to the next carriage, he turned back to look at the professor, who was now on his knees, searching for his ticket under the seat.
he inspector hurried back to him and said,
“Professor, professor, please don’t worry. I know who you are. We know for certain you bought a ticket. You don’t need to find it.”
Sir Einstein looked at the young man and gave a wonderful reply:
“Son, I too know who I am. What I don’t know is where I’m going. That’s why I’m looking for this ticket…”
The Time He Forgot His Home Address
On another occasion, he was traveling home from Princeton University by taxi. He forgot his own home address.
Since the taxi driver didn’t seem to recognize him, Einstein asked the driver,
“Do you know where Einstein’s house is?”
“Is there anyone who doesn’t know his address? Everyone in Princeton knows where he lives. Do you need to meet him?”
the driver replied.
The professor then explained that he himself was Einstein, and that he had forgotten his own home address.
Not only did the driver take the professor home, he refused to charge this great genius any fare at all.
His Indifference to Clothing
Most people who reach a certain understanding of life grow accustomed to simple habits. Sir Albert Einstein was never a man who paid unnecessary attention to his clothing or appearance.
His wife would often suggest that he dress properly before going to his workplace.
The professor’s question was always:
“What for?”
“Because people who know you well will be there…”
his wife would explain.
Time passed. The professor was preparing to attend a well known conference his first public conference.
“Please dress nicely and properly today too,”
his wife told him.
Recalling that his wife had once told him to dress well because people who knew him would be at his workplace, the professor gave her a wonderfully logical reply:
“What for? There’s no one there who knows me…”
On another day, Sir Einstein was walking in a park. Suddenly it began to rain. The professor quickly took the hat off his head and put it in his pocket.
Someone nearby asked him about this.
The professor, as always, gave a clever answer:
“If my hat gets wet in the rain, it might get ruined. But if my head gets wet, nothing happens to my brain.”
While most scientists build their theories through various instruments, experiments, observation, and conclusions, Sir Albert Einstein presented his theories largely through intuition and imagination. This is precisely why even modern scientists today still struggle to fully grasp some of his discoveries.
The Rejected Ph.D. Thesis
In 1907, the University of Bern rejected Einstein’s application for a doctorate, not because his theories were dismissed, but because he hadn’t submitted a required habilitation thesis. He completed it the following year and was given a lecturer position at the university. (Note: a widely shared “rejection letter” image claiming to be from this event is a well documented fabrication, not an authentic document.)
Yet, roughly a decade later, the very man who had once been rejected came to be honored by the entire world as “the greatest genius of the 20th century,” while his thesis, and the reviewers who rejected it, faded quietly into the sands of time.
This stands as a fine example of how people who think differently, act differently, and are unconventional may face ridicule from society in their time, but the universe eventually lifts them into the place they truly deserve.
Sinhala Version / සිංහල අනුවාදය
Albert Einstein: විසිවන සියවසේ මහා බුද්ධිමතාගේ අමතක නොවන, ‘අමතක සිදුවීම්’
සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් (Sir Albert Einstein); අවිවාදයෙන්ම 20වන සියවසේ පහළවුන මහා බුද්ධිමතා ඔහු. ඔහු සාපේක්ෂතා වාදය, ස්කන්ධ ශක්ති සමානතා සූත්රය (Mass–energy equivalence formula E = mc2) ලොවට හඳුන්වා දුන් නූතන භෞතික විද්යාවේ පියා ලෙස පිලිගැනෙන මහා විද්යාඟ්යයායි.
භෞතික විද්යාවට ඔහු විසින් කරන ලද සේවය සහ ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද “Law of the photoelectric effect” සොයා ගැනීම් නිසාම, 1921 දී ඔහු නොබෙල් සම්මානයෙන් (Nobel Prize in Physics) පිදුම් ලබනවා.
සාමාන්ය පුද්ගලයෙක් තම මොළයෙන් 10%ක් වගේ කොටසක් පමණක් භාවිතයට ගනු ලබන අතර සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් ඔහුගේ මොළයෙන් 30-39%ක් අතර ප්රතිශතක් ප්රයෝජනයට ගත් බව පරීක්ෂකයන් පවසන්වා. එය දෙවෙනි වන්නේ විශ්වයේ පහළවුන ශ්රේෂ්ඨතම ශාස්තෲවරයා වන ගෞතම බුදු රජාණන් වහන්සේගේ බුද්ධි ධාරිතාවට පමණයි.
ලොව සුපතල මේ මහාචාර්යවරයා තමුන්ගේ පරීක්ෂණ වලට තම සොයා ගැනීම් වලට කෙතරම් අවධානය යොමු කළාද කියනවා නම් මේ මහා බුද්ධිමතාට ඔහුගේ සාමන්ය ජීවිතයේදී නිතරම අමතක වෙන පුරුද්දක් තිබුනා.
වරක් සර් අයින්ස්ටයින් ප්රින්ස්ටන් විශ්ව විද්යාලයේ (Princeton University) ඉඳල දුම්රියෙන් ගමනක් යමින් සිටිය. ගමන අතරතුර ප්රවේශ පත්ර පරීක්ෂකය ප්රවේෂ පත්ර පරීක්ෂා කරමින් මේ මහා බුද්ධිමතා ළඟට පැමිණියා. මහාචාර්යවරයා ඔහුගේ කබායේ සක්කුවට අත දමලා ප්රවේශ පත්රය සෙව්වා. කබා සාක්කුවේ නැහැ. ඔහු සිය කලිසම් සාක්කුවේ බැලුවා. එහිත් ප්රවේශ පත්රය නැහැ. ඔහුගේ සූට්කේසයේ බැලුවා. ඔහු අසුන් ගෙන සිටින අසුන මත බැලුවා. කිසිම තැනක ඔහුගේ ප්රවේශපත්රය තිබුනෙ නැහැ.
මෙය දුටු පරීක්ෂකය සර් අයින්ස්ටයින්ට මෙහෙම කියන්වා
“මහාචාර්යතුමනි, මම ඔබව දන්නවා. මේ මුලු රටම ඔබතුමාව දන්නවා. මට විශ්වාසයි ඔබතුමා ප්රවේශපත්රයක් ගත්ත බව. ඔබතුමා කලබල වෙන්න ඕන නැහැ.”
මහාචාර්යවරයා ඔහුට සිනහවකින් සංග්රහ කරනවා. ප්රවේශපත්ර පරීක්ෂක අනික් මගීන් වෙත යමින් තම රාජකාරිය ඉටු කර, ඊළඟ දුම් රිය මැදිරියට පිටත් වෙන්න පෙර මහාචාර්යවරයා දෙස හැරී බලනවා. ඔහු දණ බිම තබාගෙන අසුන යට තමන්ගෙ ප්රවේශ පත්රය සොයනවා.
පරීක්ෂකවරයා ඉක්මනින් මහාචාර්යවරයා වෙත පැමිණ මෙහෙම කියනවා.
“මහාචාර්යතුමනි, මහචාර්යතුමනි, කරදර වෙන්න ඕන නැහැ. මම දන්නවා ඔබතුමා කවුද කියල. ඔබතුමා අනිවාර්යයෙන්ම ප්රවේශපත්රයක් ගන්න බව අපි දන්නවා. ඔබතුමාගේ ප්රවේශපත්රය බලාන්න ඕන නැහැ”.
සර් අයින්ස්ටයින් තරුණයා දෙස බලලා හරි ලස්සන උත්තරයක් දෙනවා…
“පුතා, මාත් දන්නවා මම කවුද කියල. මම දන්නෙ නැති දේ තමයි මම කොහෙද මේ යන්නෙ කියල. ඒකයි මං මේ ප්රවේශපත්රය හොයන්නෙ…”
තවත් වරක් ඔහු ප්රින්ස්ටන් විශ්ව විද්යාලයේ සිට කුලී රථයකින් නිවස බලා යමින් සිටිනවා. ඔහුට සිය නිවෙසෙ ලිපිනය අමතක වෙනවා.
කුලී රථ රියදුරත් ඔහුව හඳුන ගත්ත බවක් පෙනෙන්න නොතිබ්බ නිසා, සර් අයින්ස්ටයින් කුලී රථ රියදුරාගෙන් අහනවා,
“ඔබ දන්නවාද අයින්ස්ටයින් ගෙ ගෙදර කොහෙද තියෙන්නෙ කියල?”
“ඔහුගෙ ලිපිනය දන්නෙ නැති කෙනෙක් ඉන්නවද? ප්රින්ස්ටන් වල ඉන්න හැමකෙනෙක්ම ඔහුගෙ ලිපිනය දන්නවා. ඔබට ඔහුව හමු වෙන්න අවශ්යද?” කුලී රථ රියදුරා පිලිතුරු දෙනවා.
මහාචාර්යවරයා ඔහු අයින්ස්ටයින් බවත් ඔහුට සිය නිවසේ ලිපිනය අමතක උන බවත් පවසනවා.
කුලී රියදුරා මහාචාර්යවරයාව නිවසට කැටුව යනවා පමණක් නෙවෙයි මේ මහා බුද්ධිමතාගෙන් මුදල් අයකර ගන්නෙත් නැහැ.
ජීවිතය ගැන අවබෝධයට පත් වෙන බහුතරයක් මිනිසුන් සරළ ගති පැවතුම්වලට හුරුවෙනවා. සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් කිසිවිටකත් ඔහුගෙ ඇඳුම් පැලඳුම් ගැන අනවශ්ය ලෙස තැකීමක් කළ පුද්ගලයකු නොවේ.
ඔහුගේ බිරිඳ නිතරම ඔහුට යෝජනා කළේ ඔහුගේ රැකියා ස්ථානයට යනවිට හොඳ ඇඳුම්කින් සූදානම්ව යායුතු බව.
මහාචාර්යවරයා ගේ පැනය වන්නේ
“ඒ මොකටද?”
“ඔබ දන්න හඳුනන මිනිසුන් එහි සිටින නිසා…” මහාචාර්යවරයාගේ බිරිඳ ඔහුට කරුණු පැහැදිලි කළා.
කාලය ගත උනා. මහාචාර්යවරයා ප්රසිද්ධ සමුළුවකට සහභාගි වෙන්න සූදානම් වෙනවා. මෙය ඔහුගේ පාළමු “public conference” එක.
“අදවත් ලස්සනට ඇඳල පිලිවෙලට යන්න.” ඔහුගේ බිරිඳ ඔහුට පවසනවා.
මහාචාර්යවරයා කලින් අවස්ථාවකදී බිරිඳ රැකියා ස්ථානයේ දන්න කියන අය ඉන්න නිසා, ලස්සනට ඇඳගෙන යායුතු බව කී බව ඇයට මතක් වෙන්න අපූරු උත්තරයක් දෙනවා…
” ඒ මොකටද? එතන මම අඳුනන කවුරුත් නෑනෙ…”
තවත් දිනයක සර් අයින්ස්ටයින් උද්යානයක ඇවිද යමින් සිටිනවා. හදිසියේම වැස්සක් ඇදවැටෙනවා. මහාචාර්යවරයා හිසේ තිබුන ඔහුගේ තොප්පිය ඉක්මනින් අරගෙන සාක්කුවට දාගන්නවා.
ඒ අසල සිටි කෙනෙක් ඔහුගෙන් මේ ගැන විමසනවා.
මහාචාර්යවරයා සුපුරුදු පරිදි අපූරු උත්තරයක් දෙනවා.
” වැස්සට තෙමුනොත් මගේ තොප්පිය තෙමිල ජරා වෙන්න පුළුවන්. ඒත් මගේ ඔලුව තෙමුනා කියල මොළේට එහෙම වෙන්නෙ නෑනෙ.”
බහුතරයක් විද්යාඟයන් විවිද උපකරණ භාවිතයෙන් විවිද පරීක්ෂණ නිරීක්ෂණ නිගමන ඔස්සේ කල්පිතයන් ගොඩ නගන අතර, සර් ඇල්බට් අයින්ස්ටයින් සිය සහජ බුද්ධිය සහ පරිකල්පන ශක්තිය ඔස්සේ සිය කල්පිතයන් ඉදිරිපත් කරනු ලැබුවා. මේ හේතුව නිසාම ඔහු විසින් ඉදිරිපත් කළ සොයා ගැනීම් අදටත් නූතන විද්යාඟ්යන්ට අවබෝධ කර ගැනීමට නොහැකියි.
1907 වසරේ මේ මහා විද්යාඟ්යයා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද ආචාර්ය උපාධි නිබන්ධනය, විශ්ව විද්යාල ආචාර්ය මණ්ඩලයක් ප්රතික්ෂේප කරනවා. එය ඔහුගේ න්යායන් ප්රතික්ෂේප කිරීමක් නොව, ඔහුට අවශ්ය habilitation නිබන්ධනය ඉදිරිපත් නොකළ නිසා පමණි. පසුව ඔහු එය සම්පූර්ණ කර, කතිකාචාර්ය තනතුරක් ලබා ගන්නවා.
එහෙත් ඉන් දශකයක් පමණ ගතවූ අද දවස එදා ප්රතික්ෂේපිත පුද්ගලයා “විසිවන සියවසේ මහා බුද්ධිමතා” ලෙස ලොවම ගෞරවයට පාත්රවන අතර ඔහුගේ නිබන්ධනය ප්රතික්ෂේපිත පුද්ගලයන් කාලයේ වැලිතලාවේ සැඟව යනවා.
වෙනස් විදිහට හිතපු, වෙනස් දේවල් කරපු, අපූරු මිනිසුන් සමාජයේ ගැරහුමට ලක්වූවද කාලය සමග ඔවුන්ට හිමි නිසිතැනට විශ්වය විසින් ඔසවා තබන බවට මෙය එක්තරා ආකාරයක කදිම නිදසුනක්.
Frequently Asked Questions
Einstein was so deeply absorbed in his research and ideas that he frequently forgot everyday things, including his train ticket, his own home address, and basic routines most people take for granted.
While traveling by train from Princeton, Einstein couldn’t find his ticket when the inspector came by. The inspector told him not to worry since everyone knew who he was, but Einstein kept searching anyway, explaining that his real problem wasn’t proving who he was, it was remembering where he was going.
Yes. On one occasion, Einstein took a taxi from Princeton University and couldn’t remember his home address, so he asked the driver if he knew where “Einstein” lived, not realizing the driver didn’t recognize him as Einstein himself.
In 1907, a university academic board rejected Einstein’s doctoral thesis. Roughly a decade later, he was being celebrated worldwide as the greatest genius of the 20th century.
© Dinesh Abeywickrama Ph.D. (Reading), MBCS, MBA, BCS